Elek ve filtre telinde en çok karşılaşılan ölçü birimi mesh’tir. Bu rehberde mesh’in ne olduğunu, mesh’ten göz açıklığını (mikron) nasıl hesaplayacağınızı ve ihtiyacınıza uygun mesh’i nasıl seçeceğinizi örneklerle anlatıyoruz.
Mesh nedir?
Mesh, bir inç (25,4 mm) uzunluk boyunca yan yana dizilen tel (göz) sayısıdır. 60 mesh bir elek telinde, 25,4 mm’lik bir çizgi üzerinde 60 tel vardır. Mesh sayısı büyüdükçe teller sıklaşır ve göz küçülür: 10 mesh kaba bir eleme teli iken 200 mesh, unu ve boyayı süzecek kadar ince bir teldir.
Mesh tek başına göz açıklığını söylemez. Aynı mesh, farklı tel çaplarıyla dokunabilir ve tel kalınlaştıkça göz küçülür. Bu yüzden doğru tanım her zaman mesh + tel çapı birlikte verilir: “60 mesh, 0,18 mm tel” gibi.
Mesh’ten göz açıklığı nasıl hesaplanır?
Bir gözün merkezden merkeze uzunluğu (adım) 25,4 / mesh’tir. Bundan tel çapını çıkardığınızda net göz açıklığını bulursunuz:
Göz açıklığı (mm) = 25,4 ÷ mesh − tel çapı (mm)
Sonucu 1000 ile çarparsanız mikron (µm) cinsinden göz açıklığını elde edersiniz.
Örnek hesaplamalar
| Mesh | Tel çapı | Hesap | Göz açıklığı |
|---|---|---|---|
| 10 | 0,57 mm | 25,4 ÷ 10 − 0,57 | 1,97 mm (1970 µm) |
| 20 | 0,30 mm | 25,4 ÷ 20 − 0,30 | 0,97 mm (970 µm) |
| 40 | 0,25 mm | 25,4 ÷ 40 − 0,25 | 0,385 mm (385 µm) |
| 100 | 0,10 mm | 25,4 ÷ 100 − 0,10 | 0,154 mm (154 µm) |
| 200 | 0,05 mm | 25,4 ÷ 200 − 0,05 | 0,077 mm (77 µm) |
Tüm yaygın ölçüler için hazır hesaplanmış mesh – mikron tablosuna bakabilirsiniz.
Mikrondan mesh’e nasıl geçilir?
Elinizde “150 mikronluk filtre” gibi bir ihtiyaç varsa ters yönde hesaplarsınız: mesh ≈ 25,4 ÷ (göz açıklığı + tel çapı). 150 µm (0,15 mm) göz ve 0,10 mm tel için 25,4 ÷ 0,25 ≈ 100 mesh çıkar. Pratikte istediğiniz göz açıklığını söylemeniz yeterli; uygun mesh ve tel çapını biz öneririz.
Açık alan oranı neden önemli?
Açık alan, telin toplam yüzeyinde deliklerin kapladığı oranı gösterir ve eleme ya da süzme hızını belirler. Kare dokumada şöyle hesaplanır:
Açık alan = (göz açıklığı ÷ (göz açıklığı + tel çapı))²
Örneğin 100 mesh, 0,10 mm telde: (0,154 ÷ 0,254)² ≈ %37. İnce tel açık alanı artırır ve akışı hızlandırır; kalın tel ise aşınmaya ve yüke karşı daha dayanıklıdır. Seçim, hız ile ömür arasındaki dengeye göre yapılır.
Hangi mesh’i seçmeliyim?
- Elemede: Ayırmak istediğiniz tane boyutuna en yakın göz açıklığını seçin. İri taneler için 4 – 14 mesh, kum ve granül için 18 – 40 mesh, baharat ve irmik için 50 – 120 mesh yaygındır.
- Süzmede: Tutmak istediğiniz en küçük parçadan biraz küçük göz seçin. Basınçlı hatlarda düz dokuma yerine çift örgü filtre teli daha dayanıklıdır.
- Koruma ve havalandırmada: Genellikle mesh yerine milimetre cinsinden göz ile çalışılır; bu durumda kafes teli daha uygundur.
Bu aralıklar örnektir; aynı iş farklı sektörlerde farklı tellerle yapılabilir. Plastik hatlarında örneğin 12×64 gibi çift örgü teller de sıkça kullanılır. Kararsızsanız Telini Seç aracını deneyin.
Sık sorulan sorular
Mesh ile mikron aynı şey mi?
Hayır. Mesh bir inçteki tel sayısıdır; mikron ise gözün gerçek açıklığıdır. Aynı mesh farklı tel çaplarıyla farklı göz açıklığı verir.
Mesh büyüdükçe göz büyür mü?
Hayır, tam tersi. Mesh sayısı arttıkça teller sıklaşır ve göz küçülür.
200 mesh kaç mikron?
0,05 mm tel çapıyla dokunmuş 200 mesh elek telinin göz açıklığı yaklaşık 77 mikrondur.
100 mesh kaç mikron?
0,10 mm tel çapıyla yaklaşık 154 mikrondur. Tel çapı değişirse göz açıklığı da değişir.